B12 vitamin eksikliği belirtileri nelerdir?

​​​​​​​B12 vitamini, tıp literatüründe kobalamin olarak bilinen vitamindir. İnsan vücudundaki kan hücrelerinin (alyuvar) yapımında çok büyük bir paya sahip olan bu vitamini, vücudun bağışıklık sisteminin korunması ve sağlıklı işleyebilmesi adına büyük bir önem taşımaktadır.

B12 vitamin eksikliği belirtileri nelerdir?

B12 vitamini, tıp literatüründe kobalamin olarak bilinen vitamindir. İnsan vücudundaki kan hücrelerinin (alyuvar) yapımında çok büyük bir paya sahip olan bu vitamini, vücudun bağışıklık sisteminin korunması ve sağlıklı işleyebilmesi adına büyük bir önem taşımaktadır. B12 vitamini vücuda enjekte edilerek elde edilemez. B12 eksiği olanlar bu vitamini gıdalar yoluyla ya da gıda takviyesi kapsüller ile alabilirler. B12 vitamini vücut tarafından üretilmediğinden, beslenme koşulları iyi olmayan kişilerde B12 vitamin eksikliği görülme olasılığı yüksektir. Beslenmesine dikkat etmeyen, dengeli ve sağlıklı gıdalar almayanlarda ortaya çıkacak olan B12 (kobalamin) vitamin eksikliğinin birçok belirtisi vardır.

Bitkisel besinlerde bulunmayan B12 vitamini, kan üretimi ve sinir sisteminin korunması açısından çok önemli. Öyle ki B12 eksikliği, hem yetişkinlerde hem de çocuklarda çeşitli sağlık sorunlarına neden oluyor. İşte Selahattin Dönmez'in B12 vitamini üzerine yazısı...

Bağırsaklardan bakteriyel sentez ile çok az miktarda K, B1, B2 vitaminleri yanında B12 vitamini de sentezlenir. Fakat genel olarak B12 dahil sentezlenen bu miktarlar tüm vitaminler için vücudumuzda günlük tüm metabolik fonksiyonlarımızı yerine getirmek için yeterli değildir. Bu nedenle mutlaka besinlerle alınması gerekir. B12 bitkisel besinlerde bulunmayan, hayvansal kaynaklarda yer alan tek vitamindir.

B12 vitamini

B12 yeteri kadar alınamadığında kansızlığın bir çeşidi olan; kırmızı kan hücrelerinin büyük ve oval hale geldiği ve kemik iliğinden uygun oranda dolaşıma geçemediği pernisiyöz anemi başta olmak üzere sinir sisteminde bazı sorunlar baş gösterebilir. Ülkemizde yetişkin bireylerde yüzde 20'lere varan sıklıkta, yaşlıların ise yüzde 30-40 oranında B12 eksikliği görülmekte. Ben de kilo verme amacıyla bana başvuran her 10 danışanımdan birinde halsizlik, solukluk ve ayakta karıncalanma şikayetleriyle ortaya çıkan B12 eksikliğine rastlıyorum.

Beş, altı danışanda da kan değerlerinin alt sınırlara yakın olduğunu görüyorum. Beslenme değerlendirmesi yaptığımda genelde bu eksikliğin temel nedeninin B12'den zengin yiyecekleri çok az tüketmelerine bağlıyorum. Bunun yanında anemi, gastrit, Chron, çölyak, mide ameliyatları gibi gastrointestinal hastalıkların, mide asidini azaltan ilaçların ve diyabet ilaçlarından metforminin kullanımının da B12 vitamini eksikliğine neden olduğu ortak görüştür. Bugün sizlere ülkemizde sıklıkla görülen B12 vitamini tanımını, ne işe yaradığını, ne tüketirsek bu vitamini tam ve yeterli tüketebileceğimizi ve kullanılan B12 desteklerinin çeşitlerini anlatmak istiyorum.

KAN HÜCRESİ YAPIMINDA GÖREVLİ

B12 vitamini, kobalt içeren suda çözünebilir B grup vitaminlerdendir. Bu nedenle 'kobalamin' olarak da bilinir. Kırmızı kan hücrelerinin üretiminde, sinir sisteminin korunmasında, DNA ve sinir hücrelerinin etrafını saran miyelin kılıf sentezinde görev alır. B12 vitamini kalbi ve kalbe giden damarları koruyucu etki oluşturur. Çünkü yüksek seviyelerde homosistein koroner arterlere zarar verebilir ya da kanda pıhtılaşmayı kolaylaştırarak kalp krizi ve felç riskini artırabilir.

B12 EKSİKLİĞİNİN SAPTANMASI

B12 eksikliği kemik iliği yetmezliğine ve nörolojik sistemde geri dönüşümsüz hasara neden olduğu için erken teşhis ve tedavi çok önemlidir. Vitamin B12 eksikliğini saptamak için kanda homosistein ve B12 seviyelerine, kan ve idrarda metilmalonik asit seviyelerine bakılır. Vitamin B12'nin metabolik yolundaki homosistein ve metilmalonik asit olarak adlandırılan iki bileşen eksiklik durumunda yükselir.

Bunun yanında teşhiste kullanılan yeni bir parametre holotranskobalamin düzeyidir. Holotranskobalamin düzeyi eksiklik durumunda azalır. Bu ölçümün daha hassas olduğu düşünülmekte. Bir diğer bir test olan 'şiling' testi, intrensek faktör salınımında bozukluk olup olmadığını anlamak için kullanılır. Bu testte, ağızdan radyoaktif B12 vitamini alınır ve idrarla atılıma bakılır. Düşük ya da normal idrarla atılım, intrensek faktör eksikliğine bağlı olarak, B12'nin emiliminin bozulduğunu gösterir.

B12 vitamini hamilelik sürecinde fetusun sağlıklı gelişiminde önemlidir ve bu dönemde günlük B12 gereksinimi artar. Folik asit ve B12 eksikliklerinin her ikisi de gebelikte tekrarlayan düşük ve preeklampsi, fetal anomaliler gibi sonuçlara neden olabilir. Türkiye'nin Güneybatı bölgesinde yapılan bir çalışmada hamileliğin ilk üç ayındaki kadınların yüzde 30'unda B12 eksikliği tespit edilmiştir. Bu kadınların hiçbiri vejetaryen olmamasına rağmen et tüketimlerinin düşük olduğu bildirilmiştir. Başka bir çalışmada ise hamileliğin son üç aylık periyodundaki anne adaylarında B12 vitamini eksikliği yüzde 27 olarak saptandı.

VEJETARYEN ANNELER B12 ESKİKLİĞİNE DİKKAT

Vitamin B12 eksikliği yenidoğan, süt çocukluğu döneminde katı vejetaryen olan ve pernisiyöz anemisi olan annelerin çocuklarında görülür. Çocuklarda klinik bulgular yetişkinlerden daha farklı olabilir. Süt çocukluğu döneminde büyüme geriliği, motor gelişimde gerilik, uyuşukluk, solukluk, ellerde titreme, iştah azalması ve çevreye ilgisizlik gelişebilir.

B12 EKSİKLİĞİ SEMPTOMLARI

B12 eksikliğinde anemiye bağlı solukluk, taşikardi, solunum düzensizliği gibi hematolojik bozukluklar; el ve ayaklarda karıncalanma ve uyuşma hissi, bilişsel değişiklikler, unutkanlık gibi nörolojik bozukluklar ve yaşlılarda depresyon, demans gibi psikiyatrik bozukluklar oluşabilir. Dilin üzerindeki papillarda silinme, düzleşme görülebilir ve dil normalden parlak, kırmızı bir renk alabilir. B12 eksikliği bu şikayetlerle kendini gösterebileceği gibi hiçbir belirti vermeyedebilir.

B12 vitamin eksikliği belirtileri nelerdir?

B12 BESİN KAYNAKLARI

  • Kırmızı et
  • Tavuk
  • Hindi
  • Balık
  • Yumurta
  • Süt ürünleri


YAŞLILARDA B12 EKSİKLİĞİ DAHA SIK GÖRÜLÜYOR

B12 vücutta üretilemediği için besinlerle alınmalı. Kırmızı et, tavuk, hindi, balık, yumurta ve süt ürünleri gibi hayvansal kaynaklarda bulunur. Yapılan son araştırmalarda bir alg olan spirulina, soya ürünleri ve yosunların B12'nin bitkisel kaynağı olabilecekleri önerilse de bitkisel besinlerdeki B12 vitamininin insanlar için kullanılabilir olmadığı düşünülüyor. B12'nin diyetle alınması önerilen düzeyi yetişkinler için 2.4 mikrogramdır.

Bir porsiyon alabalık 5.4, bir porsiyon somon 4.8, bir porsiyon mezgit 1.8, bir adet konserve ton balığı 3.5, bir porsiyon sığır eti 1.4, bir su bardağı süt 1.2, bir kase yoğurt 1.1, bir dilim peynir 1, bir yumurta 0.6, bir porsiyon tavuk eti ise 0.6 mikrogram B12 vitamini içerir. Suda çözünen diğer vitaminlerin aksine B12 karaciğer, böbrek ve diğer dokularda depolanabilir. Yetişkinlerde vücuttaki toplam depo 2 ile 5 miligram arasında değişir ve bunun yüzde 80'i karaciğerde bulunur. Günlük besinlerle alınan B2 düzeyi, vücuttaki depolara nazaran çok az miktarda olduğundan B12 eksikliğinin gelişmesi yıllar içerisinde ortaya çıkar.

Besinlerden alınan B12'nin emilebilmesi için ilk olarak bağlandığı proteinden ayrılmasını sağlayan hidroklorik asit ve midede protein sindirimini sağlayan enzimlerin varlığı gerekli. Daha sonra B12 vitamini 'intrensek faktör' olarak adlandırılan ve mide tarafından yapılan bir proteinle birleşerek ince bağırsağın son kısmına ilerleyerek vücut tarafından emilir. İntrensek faktör yokluğunda veya mide asiditesini azaltan durumlarda B12 emiliminde sıkıntı oluşur.
Yaşlılarda midede hidroklorik salınımı azaldığı için B12 vitamini eksikliğine sık rastlanır.

B12 Eksikliği Belirtileri

B12 vitamini vücutta olması gereken değerlerin (200-300 pg/mlaralığında) altında olduğunda yaşam koşullarında bir düşüş meydana gelir. B12 eksikliği gündelik yaşamınızda ortaya çıkan bazı aksaklıklara neden olur. Bunları madde madde yazmak gerekirse;

B12 Vitamin Eksikliği Belirtileri Nelerdir?

Unutkanlık: B12 vitamin eksikliğinin ilk belirti olarak sayılabilir. En çok bilinen bu belirti, arkadaşlarınızı birbiri ile tanştıracağınız zaman isimlerini unutmanız ve bir müddet düşünmeniz şeklinde ortaya çıkabileceği gibi, bir konuyu dile getirirken, bu olayı yaşayanların isimlerini hatırlayamamak ya da zor hatırlamak olarak ortaya çıkabilir.

Yorgunluk: Merdiven çıkınca ya da kısa bir yürüyüş yapınca bile yorulmak muhtemelen B12 eksikliği nedeni ile ortaya çıkan bir durumdur.

Halsizlik: Bir iş yapmaya dermanınız olmadığı durumlarda artış varsa, B12 vitamin eksikliği yaşadığınızı düşünebilirsiniz.

Güçsüzlük: B12 vitamini insanların kuvvetli olması konusunda da etkili bir vitamin olduğundan, B12 vitamini düşük olanların güçsüz ve kuvvetsizleştiği bilinmelidir.

Depresyon: B12 vitamin eksikliği insanların ruhsal durumunu da olumsuz etkileyebilir. Depresyona girmeniz, ani ve çok fazla sinirlenmeniz B12 eksiği ile ilişkilendirilebilir.

Odaklanamama: Bir konuya odaklanamama ya da dikkati toplayamama dikkat eksikliği gibi belirtiler de B12 eksikliğinin ortaya çıkardığı sonuçlardandır. KPSS Türkçe sorusu çözüyorken, konuyu bir türlü kapsamlı olarak düşünemiyorsanız, bu durum, konuya tam olarak odaklanamadığınız anlamına gelir.

Üşüme: Güneş kaybolunca bile bir üşüme başlıyorsa, sizin soğuk havaya karşı direncinizin olmadığı yorumu yapılır ki, bu da B12 vitamin ekslikliğinin bir sonucudur.

Kalp çarpıntısı: Özellikle yaşlılarda da olan bu durumun ana nedeni B12 vitamin düşüklüğüdür.

Uyuşma: Özellikle uykudayken bir uzvunuzun tamamen uyuşması durumunu sık sık yaşamaya başladıysanız, kan değerlerinizi hemen ölçtürmelisiniz.

Dilde pürüzsüzleşme: Dil üzerinde bulunan noktalar, tat almamızı sağladığı gibi, bu noktacıkların yok olması ve dildeki pürüzsüzleşme de B12 vitamin eksikliğinin bir belirtisidir.

Ağız yaraları (aftlar): Ağız içinde meydana gelen yaralarda bir sıklaşma varsa, bu da B12 vitamin eksikliğinin vücudunuzda oluşturduğu bir belirtidir.

Cilt kuruluğu ve cansız bir cilt: Ciltteki cansızlık, güneşten çabuk etkilenme bu vitaminin eksildiğini gösterir.

Ani kilo kayıpları: Kısa sürede başlayan kilo kayıpları, yemek yemeye rağmen külo veriyorsanız kesinlikle bir kan tahliline başvurmalısınız.

 Vitamin B12 değerleri kaç olmalıdır?

Türkiye’de en çok görülen vitamin eksiklşiği hiç şüphe yok ki B12 Vitamin eksikliği. Kan tahlillerinde B12 vitamin değeri aralığı 200-300 pg/ml olarak kabul ediliyor. Eğer yaptırdığınız tahlillerde 200 pg/ml altında bir değer çıkarsa, acilen B12 vitamin takviyesi yaptırmanız ya da B12 içeren gıdaları daha fazlaca tüketmeniz gerekmektedir.

B12 Eksikliği Nedenleri Nelerdir?

  1. Hayvansal gıdaların terk edilmesi. Vegan veya vejeteryan diyet uygulanması yapanlar genel olarak sadece bitkisel besinler tüketirler. Bu da ihtiyaç olduğu halde bazı vitaminlerin alınmamasına neden olur.
  2. B12 vitamini yönünden zengin besinlerin tüketilmemesi
  3. Beslenme bozuklukları (anoreksiya nevroza, blumia nevroza)
  4. Kilolardan kurtulmak için sık sık diyet yapma ve bunları da alışkanlık haline getirme.
  5. Kullanılan bazı ilaçlar vücuttaki B12 vitamininin azalmasına neden olabilir.
  6. Yaşın ilerlemesi ile kanda bazı vitaminlerde ortaya çıkan azalma.
  7. Mide küçültme ameliyatları ile normalden daha az yemek yeme ve beslenmenin vücudu beslemeye yetmemesine rağmen tokluk hissinin uyanması.
  8. Bazı besinlere karşı alerjik reaksiyonların olmasından dolayı B12 açısından zengin besinlerin bile bile tüketilememesi.
  9. Mide ve bağırsak problemleri ve hastalıklarının sonucunda sık sık tuvalete çıkılması ve aşırı kilo ve vitamin kaybının yaşanması.
  10. Hamilelik aylarında ortaya çıkan anormal durumlar da B12 eksilmesine neden olabilir.

B12 Eksikliği Tedavisi Nasıldır?

B12 vitamin eksikliği ile ilgili yukarıda belirttiğimiz durumları incelediğinizde, eğer sizde de B12 vitamn eksikliği olma durumu varsa, hemen doktora başvurarak bir kan testi yaptırmalısınız. B12 vitamin eksikliğinin haddinden fazla düşük (200 altında) çıkması durumunda doktorunuz sizi B12 vitaminler konusunda bilgilendirir ve de b12 eksikliğini giderici tedavileri uygulamaya koyar. Eğer hastaneye gitmeden B12 vitamin eksikliği sorununu çözmek istiyorsanız, B12 vitamini için gerekli olmasına rağmen tüketmediğiniz besinlere odaklanın ve bu besinleri daha fazla tüketmeye özen gösterin.

B12 vitamini bulunan besinler nelerdir

B12 vitamini bulunan besinler nelerdir?

B12 vitamini deniz ürünleri, et ve süt ürünlerinde bulunur. Özellikle yumurta ve peynir tüketilmesi B12 vitamini için tercih edilebilir. B12 bir diğer ismi ile kobalamin vitamini suda eriyebilen bir vitamin olduğundan, ızgarada pişerken sulanan ve bu suyunun kaybedilmesi ile sonuçlanan durumlarda, bu besinin tüketilmesi  ile alacağınız B12 vitamin değeri de kabolmuş demektir. B vitamini kompleksi ve ginkgo bitkisin tüketilmesi ile B12 vitamin ihtiyacınızı karşılayabilirsiniz.

B12 yönünden zengin gıdalar nelerdir?

Et, tavuk, balık, mantar (göbelek) yumurta, süt, yoğurt, peynir, karaciğer, yürek ve böbrek gibi yiyecekler en iyi vitamin B12 kaynaklarındandır. Bu besinleri sık tüketenlerde farklı bir neden olmadığı taktirde B12 vitamin eksikliği görülmez.

Bu içerik WMAL.NET tarafından üretilmiştir

Güncelleme Tarihi: 07 Aralık 2019, 17:19

Funda Esin Akar

YORUM EKLE
YORUMLAR
Saadet
Saadet - 6 ay Önce

Kızımda da var B12 vitamini eksikliği ama bunu önlemek için B12 olan gıdaları da yediremiyorum. Takviye besinler var ama onlar da yan etki yapıyor.

SIRADAKİ HABER

instagram mavi tik